الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

145

تفسير مجمع البيان (فارسى)

« وَ كانُوا مُجْرِمِينَ » و اين مردمان خوشگذران و پيرو لذات مردمانى بودند كه بجرم و بزهكارى ( عادت كرده و ) در انجام آن پافشارى داشتند . و اين آيه دليل بر وجوب امر بمعروف و نهى از منكر است ، زيرا خداى سبحان مردمى را كه از فساد جلوگيرى نميكردند مذمت فرموده و دنبال آن خبر داده است كه افراد كمى از آنها را بخاطر نهى از منكر نجات داده و گوشزد فرموده كه اگر ديگران نيز كه اكثريت را تشكيل ميدادند مانند همان افراد كم ، نهى از منكر مينمودند هرگز دچار هلاكت نمىشدند . « وَ ما كانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْمٍ وَ أَهْلُها مُصْلِحُونَ » در معناى اين جمله چند وجه گفته‌اند : 1 - پروردگار تو چنان نيست كه از روى ظلم و ستم مردم دهكده را نابود كند بلكه اين مردم هستند كه به خود ظلم ميكنند و خداوند بكيفر همان ظلمى كه به خود ميكنند نابودشان مىكند . 2 - پروردگار تو چنان نيست كه مردم را بخاطر ظلم و ستم يك نفرشان مورد مؤاخذه و عذاب قرار دهد ( و نابودشان كند ) در صورتى كه بيشترشان مردمانى اصلاح - طلب باشند ، اما وقتى فساد عمومى شد و ظلم و ستم در ميان اكثريت رائج شد خدا عذابشان مىكند . 3 - ابن عباس گفته : يعنى خداى تعالى مردم كافر و مشرك را صرفاً بخاطر شرك و ستمى كه از اين راه بر خويشتن ميكنند ، اما در معاملات و داد و ستد خود از حق و انصاف پيروى ميكنند . نابود و هلاك نمىكند . . . و از رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - روايت شده كه در معناى « وَ أَهْلُها مُصْلِحُونَ » فرمود : يعنى با يكديگر از روى انصاف رفتار ميكنند . ارتباط اين دو آيه با آيات قبلى چون خداى سبحان در آيات قبلى داستان نابودى امتهاى گذشته و ملتهاى پيشين